Karaman'da yaşayan Diyaliz hastası kadın iki çocuğu için yardım bekliyor. Sakabaşı Mahallesinde ikamet eden D. K. adında ki Diyaliz hastası yardıma muhtaç bir Anne iki kız çocuğu için hayırseverlerden yardım bekliyor. Haftanın 3 yada 4 günü diyaliz makinasına bağlanan D. K. adında ki Anne hem hastalıkla hemde soğok Diyaliz, böbrek yetmezliği olan hastalarda uygulanan vücutta biriken fazla sıvı ve atık maddelerin yarı geçirgen bir membran (zar) sayesinde temizlenmesi işlemidir. Diyaliz tedavisinin iki farklı türü vardır. Bunlar, hemodiyaliz ve periton diyalizidir. Diyalizin diffuzyon ve ultrafiltrasyon olmak üzere iki temel prensibi vardır. SıkSorulan Sorular. Diyaliz Hastaları ve Suyun Önemi. - Sabah kalkınca, o gün içeceğiniz ölçülü suyu bir kaba doldurun ve gün boyunca aynı kaptan kullanın. - Buzdolabının kapağına bir kağıt yapıştırıp her su içişinizi ve miktarınızı yazın ki ne kadar su içtiğinizi anlayın. - Her tür sıvıyı küçük bir Böbrek hastaları, koronavirüsün tüm belirtilerine dikkat etmeli. Koronavirüsün en önemli belirtisi olan ateş, diyaliz hastalarında görülmeyebilir. Bu nedenle koronavirüsün ateş dışı belirtileri olan solunum sıkıntısı, öksürük, bulantı daha fazla önemsenmelidir. 19 Mart 2020 Perşembe - 11: 36. Diyaliz genellikle kendinizi daha iyi hissetmenizi sağlar, çünkü böbrek yetmezliğinin neden olduğu birçok soruna yardımcı olur.Hastalar genellikle tedavi için haftada üç kez diyaliz ünitesine gider.Tedavi öncesi, hastalar tartılır, böylece son diyaliz seansından bu yana biriken fazla sıvı ölçülebilir. JctIk. Editör Serkan Emre Eroğlu Giderek yoğunlaşan ve hasta sayılarının binlerle ifade edilmeye başladığı, hemaglütinin ve nöraminidaz numaralarının hayvan adları ile korkunç haller aldığı günümüzde öncelikle hepimize kolaylıklar diliyorum. Geçen hafta çalıştığım alanda takibini yaptığım hipertansif akciğer ödemi tablosuyla gelen bir son dönem böbrek yetmezliği SDBY hastasıyla ilgili bana yol gösterebilecek ne bulabilirim, akılda ne tutabilirim diye araştırırken karşılaştığım bir yazıyı kısa özetler halinde olsa da sizlerle paylaşmak istedim. Bu yazımızda son dönem böbrek yetmezlikli hastalarda karşımıza çıkabilecek bazı klinik tablolar ve bu tabloların yönetimiyle ilgili önerilerle karşınızdayız. Keyifli okumalar. Dispne + Son Dönem Böbrek Yetmezliği Dispne ile gelen her hasta atlanmış bir diyaliz seansı sonrası akciğer ödemi tanısı almak zorunda değildir. Aklımıza gelen tanısı ve tedavisi en kolay tanı olsa da işin aslı her zaman böyle olmayabilir. Dispne + Hipotansiyon Kardiyak tamponat olabilir. Kardiyak Tamponat Yapılan fizik muayanede ulaşılan bulgulardan sinüs taşikardisi, hipotansiyon hiçbiri tek başına tamponat tanısının konmasında yüksek derece sensitivite veya spesifiteye sahip değildir.1 Akciğer Grafisi Kalp gölgesi mümkünse eski görüntülemelerle karşılaştırılabilir. EKG Yokluğu tanıyı dışlamasa da elektriki alternans tamponat düşünmemize katkıda bulunabilir. Amal Mattu taşikardi ve EKG’de voltaj düşüklüğünün aksi ispat edilinceye kadar tamponat olduğunu bize hatırlatır USG Her zaman olduğu gibi hayat kurtarır, tanıyı koydurur, perikardiyosentez yapmamıza yoldaş olur. Göğüs Ağrısı + Son Dönem Böbrek Yetmezliği Sık sık karşılaştığımız bu ikili belki de en çok arada kaldığımız hasta popülasyonunu oluşturur. SDBY hastalarında ölümlerin yaklaşık %50′ sinin de iskemik kalp hastalıklarından olduğu 2 ifadesi yüzümüze vurunca da işler biraz daha karmaşık hal alır. Hastamızın SDBY nedeni olan ve eşlik eden hastalıkları zaten EKG’ de iskemik değişiklikler olarak ilk EKG’mizde karşımıza çıkacaktır. Azalan renal klirens nedeniyle acilinizde hangi tip troponin çalışırsanız çalışın gelen sonuç cut off değerinin üzerinde olacaktır. İşte bu anda yeni gelişen dinamik EKG değişiklikleri ve özellikle ST segment değişiklikleri göz önüne alınmalı ve troponin yükseklikleri imkan var ise hastanın eski değerleri ile karşılaştırılmalıdır. Hastanız akut koroner sendrom ise asetil salisilik asit, klopidogrel , heparin enoksaparin hariç ve trombolitik dozlarında ayarlama yapmanız gerekmez. Hiperkalemi + Son Dönem Böbrek Yetmezliği Klavuzların algoritma sayfalarının vazgeçilmez sağ alt köşe kutularının başlıklarından hiperkalemi mutlaka göz önüne alınmalı ve mevcudiyetinde tedavi edilmelidir. EKG değişiklikleri ve hiperkalemi Hiperkalemide okul yıllarımızdan bu yana bildiğimiz T sivriliği, QT kısalması, PR uzaması, QRS genişlemesi gibi EKG bulgularını görmekteyiz ancak tek başına EKG’yi hiperkalemiyi dışlamak için kullanamayacağımızı da bilmeliyiz.3 Aynı zamanda EKG değişiklikleri ile serum potasyum seviyelerinin korelasyon göstermeyebileceğini de unutmamalıyız. Amal Mattu tarafından gösterdiği ritm çeşitliliği açısından elektrokardiyografinin sfilizi olarak değerlendirilen hiperkalemi, aritmi ile karşımıza çıkan tüm SDBY hastalarında aklımızın bir köşesinde bulunmalı. Dispne + Son Dönem Böbrek Yetmezliği + Pulmoner ödem Diyet uyumsuzluğu, irregüle yüksek kan basıncı, sistolik disfonksiyon gibi nedenlerin hangisinden kaynaklanırsa kaynaklansın, nitrogliserin ve NİMV bize zaman kazandırır, kesin çözüm diyalizdir. Umarım ELISA için laboratuvarınız açıktır, acilde katateriniz kalmıştır ve diyaliz hemşireniz yakınlardadır. Son Dönem Böbrek Yetmezliği + Anemi Eritropoetin eksikliğinin sonucu olarak karşımıza çıkan anemi transfüzyon gerektirecek düzeyde ise hem potasyum değişikliklerini hem de volum kontrolünü sağlamak adına diyaliz esnasında replase edilmeli.2 Ateş + Son Dönem Böbrek Yetmezliği Ateşli bi SDBY hastasında etyoloji aranırken immünsüprese oldukları akılda tutulmalı. Odak araştırmalarına mutlaka fistül ve katater yeri eklenmeli. Hatırlamak için bir mnemonikLUCCASSSLung, Urine, CNS, Cardiac, Abdomen, Skin, Spine diskit osteomiyelit vb.,Septic Arthritis İdrar çıkışı olmayan SDBY’li hastalarda da üriner sitem enfeksiyonu görülebildiği unutulmamalı.4 Periton diyalizi alan hastalarda peritonit mutlaka akla gelmeli.Karın ağrısının olmamasının peritoniti dışlayamayacağı hatırlanmalı. Baş ağrısı/Konfüzyon/Bozulmuş mental durum + Son Dönem Böbrek Yetmezliği DDS Diyaliz Disequilibriyum Sendromu Diyaliz sırası ve hemen sonrasında baş ağrısı ile karakterize düşen osmolariteye bağlı beyin ödemi kaynaklı olduğu düşünülen sendrom . Destek tedavisi ile takip edilir. Subdural hematomlar ve hemorajik serebrovasküler olaylar olmazsa olmazlarımız. AYRICA BU HASTALARDA NSAİİ ve nitrofurantoin kullanılmamalı. Morfin türevi ilaçlarda opioid %50 doz azaltımına gidilmeli. Kontrast verilmesi kesin surette gerekiyor ise renal hasardan endişe edilmemeli. Potasyum seviyesi bilinmeden SDBY’li hasta entübe ederken suksinilkolin verilmemeli. Sizler için özellikle teknik imkan azlığı durumunda yönetimi zor olan son dönem böbrek yetmezlikli hastalarla ilgili ufak hatırlatmalarda bulunmak istedik. Bir sonraki yazımızda tekrar görüşmek üzere… KAYNAKLAR Alder Y,Charron P,İmazio M,et al. 2015 ESC guidelines for the diagnosis and management of pericardial disease. The task force for the diagnosis and management of the pericardial diseases of the European Society of Cardiology ESC endorsed by The European Association for cardio-thoracic surgery. EACTS Venkat A, Kaufmann KR, Venkat KK. Care of the end-stage renal disease patient on dialysis in the ED. Am J Emerg Nov;247847-58 Ahmad Z. Hyperkalemia as a medical emergency in patients with ESRD on hemodialysis. Pak J Med Sci 2010;261117-122 Mehrdad Payandeh, Dariush Raeisi, Ali Shahriari-Ahmadi. Asymptomatic Bacteriuria and Pyuria in Patients with Chronic Renal Failure Undergoing Hemodialysis at Dialysis Centers in Kermanshah, Iran. Research Journal of Microbiology 10 9 447-451, 2015 Aksaray’da haftada 3 gün, günde 4 saat hemodiyaliz makinesine bağlı olarak yaşamını sürdüren Durmuş Dikyol 66, Devlet Hastanesi Nefroloji Uzmanı Dr. Banu Diri’nin takip ve kontrolleri sonrasında diyaliz makinesinden yaşayan Durmuş Dikyol 66 isimli hasta, 2009 yılından itibaren kronik böbrek rahatsızlığı nedeniyle hemodiyaliz makinesine bağlı olarak yaşamaya başladı. Haftada 3 gün, günde 4 saat Hemodiyaliz makinesine bağlı olarak yaşamını sürdüren Dikyol, Aksaray Devlet Hastanesi Nefroloji Uzmanı Dr. Banu Diri tarafından takip edilmeye başlandı. Hastanın diyet ve doktor önerilerine uyması sonucu böbrek rahatsızlığının azalmaya başlandığını fark eden Nefrolog Dr. Banu Diri, hastayı tamamen diyalize bağlı yaşamaktan kurtarmak üzere harekete Böbrek Hastası Durmuş Dikyol’un takip ve kontroller sonrasında diyaliz makinesine bağlı kaldığı gün sayısı kademeli olarak önce haftada 2 seansa ve takip eden aylarda da haftada 1 seansa düşürüldü. 2016 yılının başında hastanın son kontrolleri yapılarak, laboratuvar sonuçları Dr. Banu Diri tarafından detaylıca değerlendirildi ve bundan sonra artık diyaliz ihtiyacının olmadığına, diyaliz makinesine bağlı olmadan da yaşamını sürdürebileceğine karar Devlet Hastanesi Nefroloji Uzmanı Dr. Banu Diri, Durmuş Dikyol’un diyaliz makinesine bağlı olmaksızın yaşamaya başladığını ve hastanın en son bir ay önce hemodiyalize girdiğini söyledi. Böbrek hastalarının doktor kontrolünden çıkmadan, diyetlerine uymaları ve ilaçlarını kullanmalarının çok önemli olduğunu söyleyen Dr. Banu Diri, “Durmuş bey, son dönem böbrek rahatsızlığı nedeniyle haftada 3 gün hemodiyalize bağlanarak yaşamını devam ettiren bir hastaydı. Kendisi son derece bilinçli ve farkındalığı da yüksek olan bir hastamızdı. Doktoru olarak benim önerilerime harfiyen uydu. Diyetine dikkat ederek, ilaçlarını zamanında ve düzenli olarak kullandı. Böbrek hastalarında doktor kontrolünden çıkmamak, diyetine uyup, ilaçlarını düzenli ve zamanında kullanması çok önemli. Durmuş bey de olduğu gibi diyaliz hastalarının arasında sürekli hemodiyalize bağımlı yaşamaktan kurtulup, normal hayatlarına dönme şansları yüksek olan hastalarımız bulunmaktadır” hastası Durmuş Dikyol’da yaşadıklarını anlatarak, "İkinci kez doğdum" dedi. 2009 yılından itibaren, haftada 3 gün, günde 4 saat diyaliz makinesine bağlı olarak yaşamını sürdürdüğünü beyan eden Durmuş Dikyol, "Diyaliz makinesine bağlı yaşamak kadar zor bir durum yok. Bayram seyran demeden, kar kış demeden bir elin kanda da olsa diyaliz makinesine bağlanmak zorundasınız. Ben bütün bu zorlukları yaşadım. Dr. Banu Diri’nin sayesinde diyaliz makinesine bağlı olarak yaşamaktan kurtuldum. Bu durum benim için bir mucize. Banu hanımın sayesinde ikinci kez doğdum. Artık hayatıma kısıtlama olmadan devam ediyorum. Başta Diri olmak üzere, Aksaray Devlet Hastanesi Diyaliz Ünitesi hemşire ve çalışanlarına ve hastane yöneticilerine teşekkür ediyorum. Allah onlardan razı olsun" diye konuştu. Böbrek yetmezliği diyaliz işlemlerinin hangisinin seçileceği tamamen doktor tarafından seçilecektir. Bu işlemler için mutlaka en doğru doktora gidilir. Diyaliz işlemi Böbrek yetmezliği hastalığında var olan diyaliz hastaların vücutlarında biriken atıkların ve sıvıların bir zar aracılığı ile işlenmesine denir. Böbrek yetmezliği diyalizi kişilerin yaşam kalitelerini yükseltmek ve sağlıklı bir yaşam geçirmelerini sağlamak adına yapılır. Diyaliz tedavisi hangi hastalara uygulanır ve yapılır; Böbrek işlevlerinin % 90 oranında kaybedilmesi sonucunda Tedaviye cevap vermeyen sıvı fazlalıklarında Böbrek yetmezliğinden kaynaklı olarak önüne geçilmeyen kusmalarda Böbrek yetmezliğinden kaynaklı olarak perikardit olanlarda Böbrek yetmezliğinden kaynaklı olarak bilinç kaybı yaşayan böbrek hastası Böbrek yetmezliğinden kaynaklı olarak kanama eğilimi olan hastalar diyaliz makinesi uygulaması yapılır. Diyalize girmeden önce hastaya hazırlık aşaması yapılır. Hasta olan kişinin kanı alınır ve bu kanın alınarak makineye verilmesi için oldukça büyük bir damar yolu açılması gerekmektedir. Bundan dolayı hasta olan kişilerin toplardamarı ile atardamarı cerrahi işlemler ile birleştirilmelidir. Bu işleme Arterio-Venöz Fistül adı verilir. Acil şekilde diyaliz uygulaması yapılacaksa damar içinde kateterizasyon uygulaması yapılır. Diyalize girecek olan hastalar diyaliz merkezlerinden yardım alabilir. Özel hastaneler ve özel diyaliz merkezlerinde diyaliz fiyatları araştırılmalıdır. Aksi olan durumlarda oldukça yüksek meblağlar ile karşılaşmak mümkündür. Böbrek yetmezliği tanısının koyulabilmesi için; İdrar testi yapılmalıdır. Bu testte şeker ve protein tespiti yapılır. 24 saatlik idrar testinde protein kaybı tespiti yapılır. İdrar kültüründe idrar yolu iltihaplanmasına bakılır. Kan testi yapılır. Bu testte fosfor, kalsiyum, potasyum, sodyum, kreatin ve üre düzeylerine bakılır. Damar yolundan verilecek olan boyalı ilaçlar ile idrar yollarının görüntülenmesi sağlanır. Ultrason ile böbrek ve idrar yolların görüntülenmesi sağlanır. Böbreklerden alınacak olan doku parçası ile biyopsi yapılır ve ne olduğunun tespiti yapılır. Kaç Tür Diyaliz Tedavisi Vardır? Hemodiyaliz tedavisi Periton tedavisi Hemodiyaliz; bu tedavi ilk defa 1911 senesinde doktor olan Kolff tarafından ortaya çıkartılmıştır. Özel olarak hazırlanmış olan membran yardımı ile hastanın kanından cihazlar aracılığı ile temizlenmesi işlemi yapılmıştır. Hemodiyaliz işlemlerinin gerçekleştirilebilmesi için kesinlikle kan akışının sağlanması gerekmektedir. Aksi durumda sıkıntılar olur. Kan akımının sağlanmasının ardından mebran ile hemodiyaliz cihazının olması da gerekir. Kan akışının sağlanması içinde hasta olan kişilerin toplar ve atar damarları arasında arteriyovenöz fistül oluşturulması gerekmektedir. Yani hasta olan kişilerin toplardamarına kateter konması gerekir. Hemodiyaliz tedavisi gören hastaların hastalık şiddetine ve çıkartmış olduğu idrar düzeyine bağlı olarak haftalık olarak 3 kez ve 6 saat boyunca bu uygulama yapılır. Hasta hemodiyalize girmezse ya da yeterli düzeyde bu tedavi uygulanmazsa yaşamsal anlamda riskler oluşabilir. Hatta ölüm ile sonuçlanan durumlar ortaya çıkabilir. Bu tedavi hemodiyaliz ünitelerinde ya da hastanede uygulanmalıdır. Uygun olan cihazlar ve ekipmanlar yardımı ile evlerde de uygulama yapılabilir. Ülkemizde 15 bin daha fazla hemodiyaliz hastası bulunmaktadır. Hemodiyaliz işlemlerinin nasıl yapılacağı konusunda doktorunuzdan yardım almanız gerekir. Periton Diyalizi Nedir? Periton insan vücudunda bulunan karın boşluğunda yer alan organların çevresindeki zar için kullanılabilecek olan terimdir. Periton diyaliz uygulamasında periton mebran kullanılması yapılmaktadır. 1923 senesinde ilk kez Ganter tarafından uygulanmıştır. Hasta olan kişilerin fiziksel yapılarına göre özel olan solüsyonlar karın boşluklarından verilir. Hastanın vücuduna verilecek olan solüsyon 6 saat bekletildikten sonra tekrardan hazırlanacak olan solüsyon ile değiştirilir. Bu süre zarfında kanda yer alan aşırı sıvı ve üre solüsyonun içine geçecektir. Periton diyaliz işlemleri gün içinde 5 kez uygulanmalıdır. Bu uygulamanın gerçekleştirilmesi için 3 tane etkene ihtiyaç bulunur. Bunlar; karın kısmına yerleştirilecek olan kateter, hastaya uygun olan sıvı, katerer ile diyaliz sıvısı arasında oluşturulacak olan bağlantı sistemidir. Periton diyalizin nasıl yapılacağı konusunda doktorunuzdan yardım almanız Diyaliz hastası ne yer Diyaliz diyeti sırasında yüksek kaliteli protein içeren; et, kümes hayvanları, balık, yumurta, yoğurt, süt ve peynir tüketilebilir. Ancak tüketilen besinlerin potasyum, fosfor ve sıvı birikimi açısından belirli bir dengene olması çok hastaları ne yemeli ne yememeli?Bu nedenle diyaliz hastalarının bir günde alması gereken ortalama tuz miktarı 1 – 2 gr civarında olmalıdır. Bu amaçla, yemekler tuzsuz olarak pişirilmeli, üzerine ilave tuz konulmamalı, turşu, zeytin, peynir gibi fazla tuzlu gıdalar alınmamalı ve tuzsuz ekmek giren hasta ne yer?Tahıllar ve tahıl ürünleri olan un, ekmek, makarna, kraker ve gevrekler bu gruba girer. Tahıllardan tam taneli tahıllar potasyum içeriği yüksek olduğu için diyalize giren hastalara rafine tahıllar tüketmesi önerilir. Örneğin; beyaz un. Bitkilerin her türlü yenebilen kısmı sebze ve meyve grubu altında hastaları kahvaltıda ne yemeli?Kahvaltıda peynir ve yumurta tüketebilirler. Şeker hastası bile olsa, beyaz ekmek tüketmesi gerekiyor. Kepek ekmeğini önermiyoruz. Kahvaltıda sebze tüketilmemesi hastaları ne yemeli ne yememeli?Potasyum açısından zengin gıdalarMeyve ve meyve suyu muz, kuru meyveler, üzüm, avokadoSebzeler ıspanak, patates, brokoli, domates ve diğer koyu yeşil yapraklı sebzelerÇerez/kuruyemişTam tahıllı ve süt yerine geçen Hastasina ne iyi gelir?Çalışmalar; günde en az 2 porsiyon sebze, 3 porsiyon meyve yenmesi gerektiğinin üzerinde durmaktadır. Diyaliz hastaları için fosfor ve potasyum miktarı önemli olduğu için yüksek miktarda sebze ve meyve tüketemeyebilirler. Bu sebeple; fosfor ve potasyumu düşük sebze ve meyveleri tercih girenler su içebilir mi?Suyun fazla alınması tansiyon düşüklüğüne ve yanında bazı sıkıntıların artmasına neden olabilir. Bundan dolayı iki diyaliz arasındaki sıvı alımının hastanın kilosuna da bağlı olarak 2 kiloyu geçmemesi gerekir. Sadece su değil sıvı olarak çorbalar, meyve suları, diğer sıvı gıdaları aşırı derecede tüketmemek zararları nelerdir?Diyaliz hastaları birçok fiziksel ve psikolojik strese maruz kalır. En büyük stres nedenlerinden birisi diyaliz işleminin kendisidir. Bunun dışında ilaç ve diyet tedavisi, bir makineye bağımlılık, cinsel fonksiyon bozukluğu, iş kaybı, sık hastalanma ve sağlık personeli stres kaynağı olabilir. Böbrek fonksiyonu nasıl deÄŸerlendirilir?Böbrek fonksiyonu glomerül dediÄŸimiz fonksiyonel ünitelerin toplam çalışma miktarına göre deÄŸerlendirilmektedir. SaÄŸlıklı bir eriÅŸkinde glomerül filtre eden miktar 90 ml/dakikadır. Glomerül filtrasyon hızı kanınızdaki kreatinin seviyesi baz alınarak çeÅŸitli formüller ile hesaplanmaktadır. Daha hassas ölçümler 24 saatlik idrar toplatıldığına kan ve idrar kreatinin deÄŸerleri ölçülerek yapılan hesaplama ile yapılabilmektedir. Unutmayın böbrek fonksiyon miktarınız deÄŸerlendirilirken hekimler üre deÄŸil, kreatinin deÄŸerinize bakarak karar vermektedirler. Kronik böbrek yetmezliÄŸi nasıl tanımlanır? Kronik böbrek yetmezliÄŸi böbrek yapısında veya iÅŸlevinde üç aydan daha uzun süreli anormallik olması ÅŸeklinde tanımlanır. Kronik böbrek hastalığı tanısının konulabilmesi için ya glomerüler filtrasyon hızının üç aydan uzun süreyle 60 mL/dak ve altı olması ya da böbrekte hasar bulgularının olması gerekir. Böbrek fonksiyonu 60 mL/dak üzerinde iken idrarda albümin veya protein kaybı, böbrek kaynaklı kanamanın olması, böbreklerde doÄŸuÅŸtan ya da yapısal bozukluklar birinin veya ikisinin küçük olması, böbrek cidarında incelme, at nalı ÅŸeklinde doÄŸuÅŸtan yapışık böbrekler, taÅŸ veya mesane problemi nedeniyle yolu yıkanmış ve ÅŸiÅŸ böbrekler, çok yoÄŸun kistlerin olduÄŸu böbrekler gibi durumunda da kronik böbrek hastalığı varlığından söz etmek mümkündür. Böbrek yetmezliÄŸi sürecinde neler deÄŸiÅŸmektedir?Böbrekler yeterince çalışmamaya baÅŸladığında atık ürünler kanda birikmeye, tuz, fosfor, potasyum gibi mineraller atılamamaya baÅŸlar. Böbreklerden sentezlenen vitamin D, kan yapımı uyaran eritropoietin baÅŸta olmak üzere hormonların salınımını azalır. Ä°ÅŸtahsızlık ve sabahları bulantı hissi baÅŸlar. Ãœre ve kreatinin deÄŸerleri arttıkça halsizlik, güçsüzlük, konsantrasyon güçlüğü, kaşıntı, kramp gibi ÅŸikayetler baÅŸlar. Tuz birikimine baÄŸlı kan basıncı yükselebilir ve ödem geliÅŸebilir. Bu bulgular herkeste aynı anda ve benzer ÅŸiddette olmayabilir. ÖrneÄŸin; ÅŸeker hastalarında birçok bulgu daha erken görülebiliyorken, kistik böbrek hastalarında kansızlık, ödem gibi ÅŸikayetler çok daha geç ortaya çıkabilir. Özellikler genç hastalarda, böbrek fonksiyonunu yitirme süreci çok yavaÅŸ geliÅŸmiÅŸse belirti ve bulgular silik kalabilmekte, çoÄŸunlukla ilk tanı anında böbrek yetmezliÄŸi cümlesi hasta ve ailesi tarafından ÅŸok ile karşılanmaktadır. Hekiminizin deÄŸerlendirmesinde böbrek fonksiyon kapasitesi, üreminin sizde yarattığı klinik ve laboratuvar bulgular deÄŸerlendirilir, destek tedavi planlanır. Böbrek fonksiyonu geri düzelir mi? Diyalizden çıkmam mümkün mü?Böbrek fonksiyonunun ani bozulmasına yol açan bir olay sonrası diyalize baÅŸlamış hastalarda fonksiyonunun düzelmesi ve diyalizin sonlandırılması mümkündür. ÖrneÄŸin, ağır bir kanama sonrası kanlanma azalmasına baÄŸlı veya ağır bir alerjik reaksiyon, enfeksiyon ya da bağışıklık sisteminin tetiklenmesi ile geliÅŸen nefrit durumunda böbrekteki hasar taze iken uygun tedavi baÅŸlanması durumunda böbrek yetmezliÄŸi düzelebilir ve hasta diyalizden çıkarılabilir. Böbrekte hasar yapan olay çok geç fark edilmiÅŸ, hasar kalıcı deÄŸiÅŸiklikler yapmış ve hastalığın kendisi takip süreci boyunca tedaviye yanıt vermemiÅŸse genellikle diyalize baÅŸlandıktan sonra fonksiyonda geri dönüş görülmemektedir. Diyalize ne zaman baÅŸlanmaktadır?Kronik böbrek hastalığının erken aÅŸamalarında, diyet ve ilaç yoluyla hastalığın seyrini kontrol etmek ve hastalığın yol açtığı metabolizma bozuklukları düzeltmeye yönelik tedavi uygulanmaktadır. Ãœre, potasyum, fosfor, sodyum gibi birçok mineral, organik asitler vücutta böbrek yetmezliÄŸinin başından itibaren birikmeye baÅŸlamaktadır. Kansızlık, vitamin D eksikliÄŸi, büyüme ve erkeklik hormonu gibi hormonlarda azalma veya direnç geliÅŸmektedir. Böbrek fonksiyonu %90 ve üstü yitirdiÄŸinde destek ilaçlar yeterli fayda vermeyecek, biriken atık maddeler iÅŸtahınızı, canlılığınızı azaltmaya baÅŸlayacaktır. Bu aÅŸamada hekiminiz size diyaliz yöntemleri ve böbrek nakli seçeneklerini sunacaktır. Diyalize baÅŸlandığında bu metabolik deÄŸiÅŸikliklerin birçoÄŸu düzelecektir ve böylece kendinizi çok daha canlı, güçlü yapabiliyorum, niye diyalize girmem gerekiyor?Bu soru diyaliz önerilen birçok hastanın sorduÄŸu sorudur. Böbrek fonksiyonunu kaybederken en son bozulan fonksiyon su atılımıdır. Diyalizin ilk birkaç yılında birçok hastanın idrarı vardır. Zaman içinde idrar miktarı azalır ve biter. Ä°drarın olması diyaliz arası alınan sıvının az olmasını saÄŸlar ve önemli bir avantajdır. Diyaliz kararı verilirken, böbrek fonksiyon miktarı, üreminin yol açtığı belirtiler, mineral dengesi, iÅŸtahınız ve kilo kaybınızın olup olmaması, sıvı birikim miktarı gibi birçok parametre deÄŸerlendirilmektedir. Destek tedavilere raÄŸmen kontrol alınamayan üremik belirti ve bulgular varlığında diyaliz kaçınılmazdır. Diyaliz veya böbrek nakli seçenekleri konusunda neler bilmeliyim?Böbrek yetmezliÄŸi sürecinin son aÅŸamasına geldiÄŸinizde bir nefroloji uzmanı tarafından deÄŸerlendirilerek, tedavi seçeneklerinden birini seçmeniz ve bu yönde hazırlık yapmanız istenecektir. Önerilecek üç tedavi seçeneÄŸiHemodiyalizPeriton diyaliziBöbrek nakli Hemodiyaliz Hemodiyaliz, böbrek yetmezliÄŸi olan bu kiÅŸilerde vücutta biriken fazla sıvı ve atıkların yarı geçirgen bir zar aracılığıyla temizlenmesini saÄŸlar. Membranın bir yanında hastanın kanı, diÄŸer yanında ise diyalizat bulunur. Diyalizatta, üre, kreatinin gibi artık ürünler bulunmaz, böylece üre ve kreatinin difüzyonu ile diyalizata geçerken kandaki seviyeleri azalır. Hemodiyaliz iÅŸleminin gerçekleÅŸmesi için yeterli kan akımı saÄŸlanmalıdır eriÅŸkinde genellikle yaklaşık dakikada 300-400 ml. Bunun için hastanın atar ve toplardamar arasına cerrahi yöntemle oluÅŸturulmuÅŸ baÄŸlantı arterovenöz fistül veya toplardamarlardan birine yerleÅŸtirilmiÅŸ bir kateter kullanılması gerekmektedir. Kronik hemodiyaliz tedavisi hastanın kalan böbrek fonksiyonlarına ve diyetle aldığı protein miktarına baÄŸlı olmak üzere haftada 2-3 kez 4-6 saat süre ile uygulanır. Periton DiyaliziPeriton diyalizi, periton boÅŸluÄŸuna doldurulan diyalizatın dengelenme süresinden sonra, yenisi ile deÄŸiÅŸtirildiÄŸi basit bir yöntemdir. Periton diyalizinde periton boÅŸluÄŸunda diyalizat bulunmaktadır. Periton zarı, vücutta biriken toksik maddeleri filtre eden yarı geçirgen zar iÅŸlevini görmektedir. Ãœremik toksinlerin kandaki yoÄŸunlukları azalıp diyaliz sıvısındaki yoÄŸunluÄŸu arttıkça moleküllerin geçiÅŸi azalır ve sonucunda peritonun her iki yanındaki yoÄŸunluklar aynı olduÄŸunda molekül geçiÅŸi durur. Aynı temele dayanarak sıvı çekmek de olasıdır. Bunu saÄŸlayan diyaliz solüsyonunun içerdiÄŸi glukozdur. Bu, diyalizat ile doldurulan periton boÅŸluÄŸunun ozmolaritesini arttırır ve sıvı, ozmozis kuralına uygun olarak ozmotik basıncı yüksek ortama geç diyaliz solüsyonu içeren PVC torba, transfer set ve Tenckoff kateterden oluÅŸmaktadır. Transfer set ve torba baÄŸlantısı günde 4 kez açılmakta ve torba deÄŸiÅŸimi gerçekleÅŸtirilmektedir. Genellikle günde dört kez yapılan iÅŸlem, hasta tarafından ve hastane dışında gerçekleÅŸtirildiÄŸi için, periton diyalizi tedavisinin baÅŸarısı eÄŸitimi de içeren alt yapının yeterliliÄŸine baÄŸlıdır. Böbrek NakliBöbreÄŸin tüm iÅŸlevleri, ancak baÅŸarılı bir böbrek naklinden sonra geri dönmektedir. Böbrek nakli yaÅŸam kalitesini artırmasının yanı sıra yaÅŸam süresinin de anlamlı olarak uzamasını saÄŸlamaktadı nakli canlı veya kadavra vericiden olabilmektedir. Canlı vericiniz yok ise organ nakil merkezlerinde kadavra nakil hazırlıkları tamamlanarak Ulusal Böbrek Bekleme Listesine kayıt yaptırabilirsiniz. Böbrek hastası olarak yalnız mıyım?SaÄŸlık Bakanlığı ve Türk Nefroloji DerneÄŸi kayıt verilerine göre, 2016 Türkiye'de son dönem böbrek yetmezliÄŸi tanısı ile diyalize giren veya böbrek nakli olmuÅŸ olan hasta sayısı milyon başı 957'dir. Bu bir milyon nüfuslu bir ÅŸehirde yaklaşık 1000 kiÅŸinin diyaliz veya böbrek nakli tanıları ile izlendiÄŸini ifade etmektedir. 2017 yılı içinde hemodiyaliz, periton diyalizi ve böbrek transplantasyonu olmak üzere renal replasman tedavisi uygulanan toplam son dönem böbrek yetmezliÄŸi tanısı olan hasta bulunmaktadır. Dünya da ise sizin tanınız ile yaklaşık 2 milyon hasta diyaliz tedavisi görmektedir. GeliÅŸmiÅŸ toplumlarda ve ülkemizde böbrek yetmezliÄŸinin en sık nedeni ÅŸeker hastalığı, hipertansiyon ve damar hastalıklarıdır. Bu hastalıkların toplumda görülme oranı arttığı için diyaliz hasta sayısı katlanarak artmaktadır. Sonuçta yalnız deÄŸilsiniz!Fosfor kontrolü önemli midir?Diyaliz vizitlerinde hekimlerinizin muhtemel ilk baktığı sonuçlardan biri fosfor düzeyinizdir. Yüksek fosfor paratiroid hormon düzeyinizin artmasına neden olacak, kalsiyum ile birlikte damarlar, kalp, deri baÅŸta olmak tüm dokularda birikerek fonksiyonunu bozacaktır. Diyetteki fosfor alımının sınırlandırılması fosfor kontrolünde önemli rol oynamaktadır. Fosforun üç ana temel kaynağı vardır DoÄŸal içerik olarak bulunan hücre ve protein bileÅŸiklerine göre; yiyeceklere hazırlanması sırasında eklenen katkı maddelerindeki fosfor bileÅŸikleri; ilaçlar ile destek besin ürünleriyle alınan fosfor. Günde kiloya 1 gram protein tüketen protein tüketen 70-80 kg olan bir diyaliz hastasının 1000-1300 mg kadar fosfor alabileceÄŸi öngörülmektedir. Fosfor proteinlerde bulunduÄŸu için, protein alımını kısarak fosfor seviyesini düşürmeye çalışmak yanlış bir uygulamadır. Çünkü protein eksikliÄŸine yol açmaktadır. Bu nedenle fosfor alımını arttıracak diÄŸer fosfor kaynaklarının iyi bilinmesi ve sorgulanması ve bitkisel ürünlerde organik, katkı maddeleri ise inorganik fosfor bulunmaktadır. Hayvansal ürünlerdeki fosforun %40-60’ı, bitkisel ürünlerde ise %20-50’si emilmektedir. Taze ev yapımı gıdaların tüketilmesi, bitkisel ürünlerin tüketilmesi, fosfor baÄŸlayıcıların düzenli kullanımı fosfor kontrolünde önemlidir. Kuru yemiÅŸ, kaÅŸar peyniri ve ithal peynirler, çikolata ve derin deniz balıklarında fosfor yüksek miktarda bulunur ve alımı kısıtlanmalıdır. Hazır gıdalarda sucuk, sosis, salam, pizza gibi donmuÅŸ besinler, hazır çorba, soslar, kola ve hazır tüm içecekler koruyucu olarak 'E' logolu inorganik fosfor bulunmaktadır ve inorganik fosfor %90 ve üstü oranında emilmektedir. Fosforun kontrolünde yemek sırasında önerilen fosfor baÄŸlayıcıları kullanmayı unutmamak gerekmektedir. TükettiÄŸimiz yemeklerin fosfor miktarına göre, ara öğünler de dahi fosfor baÄŸlayıcı kullanılırsa fosfor kontrolü saÄŸlanabilir. Fosfor kontrolünde en önemli önlem hazır tüm gıda ve içeceklerden uzak durmaktı ve tuz konusunda nasıl davranmalıyım? Diyalize baÅŸlayan hastaların çoÄŸunda bir miktar idrar yapabilmektedir. EÄŸer aldığınız sıvının tümünü çıkarabiliyorsanız, hekiminizin gözetiminde su kısıtlaması yapmayabilirsiniz. Unutmayın, zaman içinde idrar miktarınız azalacak, içtiÄŸiniz sıvı gıdaların içindeki su vücutta kalarak ödem yapacaktır. Diyaliz aralarında su birikiminden dolayı kilo almaya baÅŸlayacaksınız. Böyle bir durumda su ve tuz alımının kısıtlanmasına çok önem vermeniz gerekecektir. Diyalize giren hastaların tuz tüketimini sınırlamaları ve mümkün olduÄŸunca her gıdayı tuzsuz olarak tüketmeleri gerekmektedir. Özellikle hazır gıdalarda, kahvaltılık ürünlerde, çeÅŸitli soslar ve turÅŸu gibi takviye ürünlerde tuz miktarının fazla olduÄŸunu unutmamak gerekir. Tuz tüketimi susamayı arttırır ve dolayısıyla diyaliz arasında alınan kilo da artmaktadır. Yine tuz birikimine baÄŸlı dirençli yüksek kan basıncı gö hastalarına potasyum içerdiÄŸi için diyet tuz tüketimi önerilmemektedir. Tıbbi açıdan deniz veya kaya tuzunun farkı yoktur. Tuz tüketimin azalmak için ipuçlarıDaima taze ve tuz eklenmemiÅŸ besinleri tercih edilmeli, Yemeklerin tadına bakmadan tuz eklenmemeli, Tuz içeriÄŸi yüksek olan salamura besinler zeytin, peynir, turÅŸu gibi ve konserve besinler daha az tüketilmeli,Hazır besinlerin etiketleri mutlaka okunmalı ve daha az tuzlu olanları tercih dengesi için nasıl beslenmeliyim? Kas aktivitesi için gerekli bir mineraldir. Çok düşük ve yüksek deÄŸerleri kalp ritmini bozacağı için hayati risk oluÅŸturmaktadır. Potasyum böbreklerden atılır ve böbrek yetmezliÄŸi olan hastalarda deÄŸeri yüksek olabilir. Kan potasyum düzeyi dikkatli izlenmeli ve diyetin potasyum içeriÄŸi ayarlanmalıdı zengin besinler kuru yemiÅŸler, kuru baklagiller, kurutulmuÅŸ meyve ve sebzeler, patates, havuç, mantar, Ispanak, maydanoz gibi koyu yeÅŸil yapraklı sebzeler, salça, tahin-pekmez, domates, muz, kavun, tam tahıllı ürünlerdir. Diyet tuz tüketimi potasyum içerdiÄŸi için sakıncalıdır. Potasyum seviyesi yüksek ise hekiminiz potasyumu bağırsak baÄŸlayarak emilimini azaltacak ilaç tedavisi önerebilir. Toz halinde verilen bu ilacı yarı sıvı gıdalara karıştırarak tükettiÄŸinizde gıdaların içindeki potasyumun emilimini azalmaktadır. Sebze ve meyvelerdeki potasyum miktarını azaltmak için soyun ve küp küp doÄŸrayıp birkaç saat su dolu geniÅŸ bir kapta bekletin. PiÅŸirecekseniz ön kaynatma sonrası suyunu dökün ve yeni su ekleyerek yemeÄŸinizi hazırlayı hormonum yüksek. Ne yapmalıyım?Böbrek yetmezliÄŸinin erken aÅŸamalarından itibaren fosforun birikmesi, vitamin D sentezinin azalması, kalsiyum seviyesinin düşmesi gibi nedenlerle paratiroid hormon yükselmeye baÅŸlamaktadır. Uluslararası kılavuzlar diyaliz hastalarının paratiroid hormon seviyesinin normalin 2-9 katı aralığında tutacak bir tedavi hedefi göstermektedir. Normalin 2 katından düşük ve 9 katından yüksek paratiroid hormon deÄŸerlerinde ek hastalık, artmış ölüm riski gibi olumsuz sonuçlar gö hormonun yükselmesini önlemek için fosfor kontrolü, gerekli ise vitamin D tedavisinin verilmesi gerekmektedir. Paratiroid hormon seviyesini normal deÄŸerlerin 2-9 katı aralığında sabit tutmak ve ek yükselmesinin önlemek için hastalara vitamin D kalsitriol veya parikalsitol ve kalsimimetikler sinakalset uygulanmaktadı yüksek paratiroid hormon seviyesi olan hastada ağır eklem aÄŸrıları, tendon ÅŸikayetleri, kas güçsüzlüğü gibi klinik belirtiler varsa veya fosfor ve kalsiyum deÄŸerleri normalin çok üstünde seyrediyor, tedavi verilmesini güçlendiriyorsa paratiroid cerrahisi düşünülebilinir. Kadavra’dan organ nakli sistemi nasıl iÅŸlemektedir?Ulusal Doku ve Organ Nakli Koordinasyon Sistemi'nin amacı, SaÄŸlık Bakanlığı bünyesinde ülke genelinde organ ve doku nakli hizmetleri alanında çalışan kurum ve kuruluÅŸlar arasında gerekli koordinasyonu saÄŸlamak, bağışlanan organ ve dokuların, bilimsel kurallara ve tıbbi etik anlayışa uygun olarak, adaletli bir dağıtımla, en uygun hastalara, en kısa süre içerisinde naklini saÄŸlamaktır. Organ nakli olmak için sırada bekleyen hastalara adil, saÄŸlıklı ve hızlı bir ÅŸekilde uygun organ temin etmek amacıyla bir bilgisayar programı hazırlanmıştı yılında hastaya toplam böbrek nakli yapılmıştır. Ãœlkemizde böbrek nakillerinin % 80 gibi büyük çoÄŸunluÄŸu canlı vericilerden yapılmaktadır, kadavradan böbrek nakli ise % 20 civarındadı hücreden böbrek nakli baÅŸlayacak mı?Kök hücre tedavisi denemeleri özellikle böbreÄŸin ani bir hasarla yetmezliÄŸi gittiÄŸi durumlarda, kronik süreçte bazı nefritlerde ve ÅŸekere baÄŸlı böbrek yetmezliÄŸi durumlarında devam etmektedir. Bu alanlarda deneysel olarak baÅŸarılı sonuçlar bildirilmektedir. Yine de böbrek yetmezliÄŸinin tedavisinde henüz tıbbi otoritelerin kabul ettiÄŸi ve önerdiÄŸi standardize edilmiÅŸ bir tedavi yöntemi deÄŸildir. En çok merak edilen konu olan kök hücreden yeni bir böbrek yapması ve nakli o böbrekten gerçekleÅŸtirilmesi tıbben henüz mümkün deÄŸildir. Suni taşınabilir böbrek gelecek mi?Cevabımız evet. Diyaliz makinesi bağımlılığından kurtaracak bir yelek gibi taşınacak, kan damarlarına ve mesaneye baÄŸlanarak görevini sürdürecek taşınabilir diyaliz makineleri ile ilgili deneysel çalışmalar devam etmektedir. 10-15 yıl içinde insanlarda pilot uygulamaların biteceÄŸi ve kullanımına baÅŸlanacağı öngörülmektedir. kronikböbrekyetmezliÄŸi böbrek organnakli fosforlugıdalar böbrekyetmezliÄŸinedir potasyumlugıdalar böbreknakli nakil fosforkontrolü potasyumkontrolü diyaliz diyalizipuçları

diyaliz hastası diyalize girmezse ne olur